Renovatieplicht 2026: label E of F, wat moet u doen?

Koopt u in Vlaanderen een woning of appartement met EPC-label E of F, dan rust op u als nieuwe eigenaar een renovatieplicht. U moet het pand energetisch opwaarderen tot minstens label D. Sinds 1 januari 2026 zijn er twee belangrijke wijzigingen: u krijgt een jaar extra tijd, en de geplande verstrenging naar label C en B is geschrapt.

In de praktijk merk ik dat veel kopers pas bij de notaris ontdekken dat er een renovatieplicht op hun woning rust. Dat is laat — op dat moment ligt uw budget meestal al vast. Hieronder zet ik de regels op een rij zoals ze vandaag gelden, zodat u weet waar u aan toe bent vóór u tekent.

Wanneer geldt de renovatieplicht?

De renovatieplicht voor woningen bestaat sinds 1 januari 2023. Ze geldt wanneer aan drie voorwaarden samen voldaan is:

• Het gaat om een residentieel gebouw — een woning of appartement.
• Het EPC-label op het moment van de overdracht is E of F.
• Er is een overdracht in volle eigendom via notariële akte, of de vestiging van erfpacht of opstalrecht.

Belangrijk: het gaat niet alleen om een klassieke aankoop. Ook een schenking valt eronder, net als de vestiging van een opstalrecht of erfpacht. De verplichting geldt per wooneenheid, niet voor een volledig appartementsgebouw.

Wanneer geldt ze níet?

Er zijn uitzonderingen. Beschermde monumenten en gebouwen die opgenomen zijn in de vastgestelde inventaris van het onroerend erfgoed vallen buiten de renovatieplicht. Ook bij een overdracht in volle eigendom naar aanleiding van een echtscheiding, de beëindiging van samenwoning of het uit onverdeeldheid treden geldt de plicht niet.

Vakantiewoningen en tweede verblijven vallen er wél onder, ongeacht of er iemand gedomicilieerd is.

Wijziging 1: zes jaar in plaats van vijf

Tot eind 2025 had u vijf jaar om de renovatie rond te krijgen. Het Vlaams Parlement keurde op 12 december 2025 een wijziging aan het Energiebesluit goed die deze termijn verlengt naar zes jaar, met ingang van 1 januari 2026.

Die verlenging is bovendien retroactief: ze geldt ook voor verplichtingen die al liepen. Kocht u bijvoorbeeld op 1 januari 2024 een woning met label F, dan heeft u nu tijd tot 1 januari 2030 in plaats van 1 januari 2029.

De termijn begint te lopen op de datum van de authentieke akte — niet op de datum van de compromis. Dat verschil kan enkele maanden schelen.

Wijziging 2: het verstrengingspad is geschrapt

Oorspronkelijk was het plan om de lat stelselmatig hoger te leggen: label C vanaf 2028, label B rond 2035 en label A tegen 2045. Dat verstrengingspad is geschrapt in het Vlaamse regeerakkoord 2024-2029.

Concreet: label D is en blijft de norm binnen de renovatieplicht. Dat geeft rust bij het plannen van uw werken — u renoveert naar één vast doel, niet naar een bewegend doelwit.

Wat gebeurt er als u niets doet?

Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) controleert de naleving. Voldoet u na zes jaar niet, dan riskeert u een administratieve geldboete van 500 tot 5.000 euro voor een woning. Voor niet-residentiële gebouwen lopen die boetes veel hoger op.

Het belangrijkste addertje: de boete koopt u niet vrij. De renovatieverplichting blijft bestaan en er wordt u een nieuwe termijn opgelegd. U betaalt dus én de boete én de renovatie.

U toont de naleving aan met een nieuw EPC-attest dat opgemaakt is na de werken. Zonder dat attest is er geen bewijs, ook al zijn de werken correct uitgevoerd.

Van label E of F naar D: welke werken?

Er is geen verplicht maatregelenpakket voor woningen — u bepaalt zelf hoe u label D haalt. In de praktijk zie ik dat deze ingrepen het meeste opleveren per geïnvesteerde euro:

1. Dakisolatie. Bijna altijd de eerste stap. Warmte stijgt, en een ongeïsoleerd dak is het grootste lek in de meeste oudere woningen.
2. Beglazing. Enkel glas of verouderd dubbel glas vervangen door hoogrendementsbeglazing.
3. Verwarming. Een verouderde ketel vervangen door een condensatieketel of warmtepomp.
4. Muur- en vloerisolatie. Duurder en ingrijpender, meestal pas relevant als de eerste drie niet volstaan.
5. Zonnepanelen. Verbeteren de EPC-score aanzienlijk en verlagen tegelijk uw factuur.

Welke combinatie ú nodig heeft, hangt volledig af van de woning. Een rijwoning uit 1960 met een geïsoleerd dak vraagt iets heel anders dan een open bebouwing uit 1975 met enkel glas. Daarom werk ik bij renovatieadvies altijd met de concrete woning voor ogen, niet met een standaardlijstje.

Welke steun blijft er nog?

Hier is het landschap in 2026 grondig veranderd — en niet in uw voordeel:

• De EPC-labelpremie is volledig afgeschaft. Sinds 1 juli 2026 is het loket definitief gesloten, ook voor wie nog onder de overgangsregeling viel.
• De Mijn VerbouwPremie bestaat nog, maar is sinds 1 maart 2026 geschrapt voor de circa 30% hoogste inkomens. Zij krijgen enkel nog steun voor een warmtepomp of warmtepompboiler.
• De Mijn VerbouwLening blijft: tot 60.000 euro lenen voor energetische werken, terug te betalen over maximaal 25 jaar.
• Het verlaagd btw-tarief van 6% geldt nog steeds voor renovaties van woningen ouder dan tien jaar.

De verplichting blijft dus, terwijl de premie grotendeels wegvalt. Dat maakt een realistische kostenraming vóór aankoop belangrijker dan ooit.